Napis - Drgnienia Lutni...w stronę muzyki baroku

Silvius Leopold Weiss najwybitniejszy europejski mistrz lutni

Obraz:

Portret Silviusa Leopolda Weissa, Irina Birula, 2010, Olej na płótnie.

Silvius Leopold Weiss- urodzony 12 października 1687 r. w Grodkowie (miasteczko znajdujące się obecnie w woj. opolskim, powiat brzeski) zmarł 16 października 1750 r. w Dreźnie. Śląski muzyk który dzięki mecenatowi polskiej dynastii królewskiej Sobieskich osiągnął szczyty swojej kariery koncertując na dworach królewskich w Europie. Występował m.in. na dworze królowej Marii Kazimiery Sobieskiej w jej teatrze w Rzymie oraz dla jej synów: Jakuba, Aleksandra i Konstantego Sobieskich- królewiczów, którzy objęli go swoim mecenatem oraz na dworze króla Polski i elektora saskiego Augusta II Mocnego. 


POSTAĆ I DZIEŁO ARTYSTY 
Silvius Leopold Weiss był wybitnym kompozytorem i muzykiem specjalizującym się w grze na instrumentach strunowych szarpanych takich jak lutnia, arcylutnia czy teorba. Współcześni mówili i pisali o nim w samych superlatywach, najpierw jako o cudownym dziecku muzyki, a potem „najwspanialszym mistrzu lutni” (Luisa Gottsched) czy ,,światowej sławy wirtuozie” (Johann Mattheson). Ten wielki mistrz epoki późnego baroku, rówieśnik i kolega po fachu Jana Sebastiana Bacha, urodził się na terenie dzisiejszej Polski w Grodkowie w 1687 roku. Już jako dziecko S.L. Weiss z powodzeniem prezentował swój talent przed cesarzem Leopoldem I. Wkrótce został też zatrudniony na dworze Karola Filipa von Neuburg (1661-1752) rezydującego w Brzegu koło Wrocławia, a zatem pierwsze lata artystycznej działalności kompozytora związane są głównie z terenami dzisiejszej Rzeczypospolitej tj. okolicami stolicy Śląska. W okresie tym Weiss wszedł w kontakt z kwiatem tamtejszej arystokracji, w tym z braćmi Sobieskimi – Jakubem, ale przede wszystkim Aleksandrem i Konstantym, chętnie rezydującymi w pobliskiej Oławie po śmierci Jana III. Najważniejszy dla dalszego rozwoju kompozytora okazał się właśnie jego kontakt z Aleksandrem Sobieskim, z którym kompozytor wyjechał do Rzymu w 1710 roku. Tu w pałacu królowej-wdowy Marii Kazimiery Sobieskiej Weiss współtworzył wykonania oper prezentowanych w prywatnym teatrze królowej. Realizował też basso continuo w serenatach, kantatach i innych utworach okolicznościowych, które Sobieska organizowała, aby przypominać rzymianom, papieżowi, kardynałom i licznej arystokracji, w tym zagranicznym dyplomatom o wielkich czynach jej męża Jana III. Można też przypuszczać, że Weiss umilał królowej swoją muzyką prywatny czas.

On sam niezwykle skorzystał na pobycie we Włoszech, poznając muzykę tak wybitnych ówczesnych kompozytorów jak Alessandro i Domenico Scarlatti, Arcangelo Corelli, Francesco Gasparini, Antonio Caldara, żeby wymienić tylko kilku z nich. Kompozytor przyswajał ich styl, ale także zapoznał się z rzymskimi instrumentami i komponował. Rzymski okres Weissa zakończyła śmierć królewicza Aleksandra Sobieskiego w 1714 r. Po kilku latach europejskich peregrynacji, Weiss przyjął ostatecznie stanowisko dworskiego lutnisty (Hoflautenist) na dworze króla Rzeczypospolitej Obojga Narodów i elektora saskiego Augusta Mocnego w Dreźnie. Warto podkreślić, że ze względu na swój wyjątkowy talent był tu najlepiej opłacanym muzykiem. Weiss pozostał na dworze elektora do końca swojego życia, którego kres przypadł na rok 1750, a zatem umarł w tym samym roku co Jan Sebastian Bach. Warto więc w tym kontekście podkreślić, że obaj artyści doskonale się znali, cenili, a także wspólnie grywali, głównie w Lipsku.

Luisa Gottsched korespondująca z Weissem, zapalona lutnistka-amatorka, w wydanym przez jej męża Handlexicon oder Kurzgefasstes Wörterbuch der schönen Wissenschaften und Freyem Künste (Lipsk 1760) pisała w haśle poświęconym kompozytorowi, że „do pewnego stopnia można nazwać tego wspaniałego artystę ojcem lutni, bo z nim nabrała ona kompletnie innej formy”. Chodziło jej w tym miejscu o wprowadzone przez Weissa zmiany w budowie lutni. Wielbicielka Weissa uważała także, że jego kompozycje wyróżniały się spośród całego dotychczasowego repertuaru lutniowego. Opisując natomiast styl wykonawczy kompozytora Gottsched podkreślała: „Jego uderzenie było bardzo miękkie, delikatne; słyszało się je, ale nikt nie wiedział skąd wydobywały się dźwięki. W graniu fantazji nie miał sobie równych; piano i forte było całkowicie w jego władzy. W skrócie, był panem swojego instrumentu i mógł zrobić z nim wszystko co chciał”. Silvius Leopold Weiss to autor licznych utworów. Napisał około 60 sonat na lutnię solo bądź 2 lutnie, suity, tria, kilka koncertów, solowych fantazji, capricciów, 2 tombeau i wielu innych. Ten repertuar stanowi trwały wkład artysty w muzyczną kulturę Rzeczpospolitej w XVIII wieku, przede wszystkim Śląska, ale też Drezna, będącego głównym miejscem pobytu królów polskich z dynastii Sasów. Niestety nadal jest w Polsce niewystarczająco poznany i doceniony, chociaż bez wątpienia na takie uznanie zasługuje. Bez przesady można bowiem powiedzieć, że Silvius Leopold Weiss znajduje się w jednym rzędzie takich barokowych mistrzów, jak wspomniany już J. S. Bach, G. F. Handel, A. Vivaldi czy A. Corelli. Warto więc umożliwić polskiej publiczności zapoznanie się z postacią kompozytora i jego twórczością.

Na twórczość Silviusa Leopolda Weissa składa się ponad 850 utworów, z czego większość to rękopisy (ponad 60) rozproszone po bibliotekach niemalże całego świata. Znacząca większość przeznaczona jest głównie na lutnię solo oraz różne składy kameralne. Największe zbiory utworów S.L. Weissa, w tym rękopisów, znajdują się w Londynie oraz Dreźnie. Biblioteka Jagiellońska posiada manuskrypty PL-Kj Mus. ms. 40620 Menueta c-moll i PL-Kj Mus. ms. 40633 „Gigue a-moll” na f. 18v i f. 21v. W polskich zbiorach znajduje się również dziesięć tabulatur rękopisów związanych ze zbiorem zachowanych dwunastu z trzynastu rękopisów powiązanych z Opactwem Cysterskim w Krzeszowie, w których odnaleźć można utwory Weissa.

Realizator projektu: Fundacja Ars Restituta
KRS 0000670648
NIP 6832093943
REGON 366890421

Siedziba:
Głogowska 19 / 2,
30-416 Kraków

Skontaktuj się
e-mail:

Wszelkie prawa zastrzeżone. Copyright: www.lutnia.info.pl - Fundacja Ars Restituta

Webdesign: WebInspiracje

Baner
Baner